Wikia



Een paard met de kleur 'vos' is herkenbaar aan de volledig roodbruine kleur. Ook de benen, oren, manen en staart hebben dezelfde kleur. Over het algemeen is de vacht roodachtig, maar het paard kan ook een gelige tot een dusdanige donkerbruine vacht hebben dat het bijna zwart lijkt.

Vos is bijna de simpelste kleur om te fokken. Als je twee vos paarden kruist, kan je nooit een zwarte of een bruine krijgen, en dat is handig als een fokker geen donkere kleuren wil fokken. Rassen als de haflinger (flaxen vos, ook wel zweetvos) en de suffolk punch zijn volledig vos.

Zwart, vos en bruin zijn de drie basiskleuren en tegelijk ook de meest voorkomende kleuren bij paarden. Andere genen kunnen deze kleuren aanpassen, maar een paard blijft altijd 1 van deze basiskleuren houden.

In het Engels wordt vos vertaald als 'chestnut'. Omdat we in het Nederlands veelal Engelse namen gebruiken voor de kleurgenetica bij paarden, zal je vaak de term chestnut voorbij zien komen, ook als de schrijver of spreker in het Nederlands schrijft/praat.

Genetica

De kleur vos komt van het extension gen. Dit gen zorgt voor de twee basispigmenten, rood (phaemelanine) en zwart (eumelanine). Het rode pigment wordt aangeduid met de kleine letter e, en het zwarte pigment met de hoofdletter E. Zwart is altijd dominant over rood, dus een paard moet altijd twee keer e hebben om vos te zijn. Dit levert de volgende genetica:

  • ee = vos
  • Ee = zwart
  • EE = zwart

Een vos paard heeft dus altijd het genotype ee. Het agouti gen (dat zorgt voor de bruinkleuren) heeft hier geen invloed op omdat agouti alleen maar effect kan hebben op zwarte haren zoals we bij bruine paarden zien. Je krijgt dus altijd de volgende codes:

  • eeaa = vos
  • eeAa = vos
  • eeAA = vos

Andere genen zoals cream en schimmel kunnen wel invloed hebben op deze kleur. Zilver echter weer niet omdat dit gen alleen invloed heeft op zwarte haren, net als agouti.

Flaxen

Belgian Stallion Chestnut Flaxen

Vos flaxen Belgisch trekpaard

Een vos paard hoeft niet per se gelijkmatig rood van kleur te zijn. Eén van de meest bekende variaties binnen de kleur is zweetvos. De kleur wordt veroorzaakt door een gen genaamd flaxen. De vacht van het paard verandert nauwelijks maar de manen, staart en soms ook benen zijn lichter. Dit kan variëren van gelig tot nagenoeg helemaal wit.

Het is niet duidelijk hoe een paard deze kleuren vererft. Soms zijn de manen en staart meer geel, soms zijn ze wit, en soms worden de haren lichter naarmate het paard ouder wordt. Hierdoor wordt ervan uitgegaan dat het gen dat hiervan de oorzaak is op de één of andere manier recessief is en daarom altijd aangeduid als ff. Wel is duidelijk dat het gen in veel rassen voor komt, hoewel bij de ene meer als bij de ander. In de haflinger is het, samen met kleur levervos, zelfs de enige kleur die geaccepteerd wordt.

Koffievos of levervos

Arabian Mare Chestnut Flaxen Sooty

Koffievos met flaxen

Er zijn ook paarden die vos zijn, maar juist veel donkerder dan normaal. Deze kleur noemen we koffievos of levervos. De vacht is veel donkerder en kan variëren van donkerrood en chocoladekleurig tot tegen zwart aan, wat het moeilijk maakt ze te onderscheiden van zwarte paarden. De truc in dit geval is om te kijken naar de onderbenen. Deze zijn meestal lichter dan de rest van de vacht.

Opvallend is dat sommige veulens als gewone vos geboren worden en in de loop van de tijd steeds donkerder worden. Koffievos in combinatie met het flaxen gen geeft een bijzonder mooi effect en is erg gewild bij morgans en arabieren maar komt het meeste voor bij de schwarzwälder fuchs.

Cream

Akhal Mare Palomino

Palomino

Het cream gen, in het Nederlands soms ook wel crème genoemd, heeft een bijzonder en soms erg gewild effect op vos. Paarden met vos en één kopie van het cream gen worden ook wel palomino genoemd. Palominos zijn helder geel tot goudkleurig met witte manen en staart. Een vos met twee kopieën van het cream gen heet een cremello. Deze paarden zijn crèmewit met een roze neus en blauwe ogen. Deze paarden worden soms wel eens aangezien voor albinos.

Omdat bij palomino en cremello paarden de manen en staart al wit zijn worden deze niet beïnvloed door het flaxen gen. Dit betekent echter niet dat het paard dit gen niet bij zich draagt.

Een bijzondere variant op de palomino is de variant waar het paard van kleur koffievos is dat verdunt wordt door het crème gen. Je krijgt dan een black palomino, dat sterk op de koffievos met het flaxen gen lijkt.

  • ee CR/n = palomino
  • ee CR/CR = cremello

Wildkleur

Een paard met de kleur vos en één of twee kopieën van het wildkleur gen (ook wel dun genoemd in het Engels) heet een wildkleur vos. Deze paarden zijn wat valer van kleur, maar hebben primitieve aftekeningen die soms opvallend rood van kleur kunnen zijn.

Genetica voorbeelden

Hieronder nog een paar genetica voorbeelden op een rijtje. Natuurlijk zijn er nog veel meer opties!

  • ee = vos
  • Ee = zwart
  • EE = zwart
  • ee Aa = vos + 1 agouti = vos
  • ee AA = vos + 2 agouti = vos
  • ee ff = vos + flaxen. Voor flaxen voeg je gewoon de ff toe aan de code. Zo kan je bijvoorbeeld ook zeggen: eeAa ff = vos.
  • ee CR/n = vos + 1 cream = palomino. ee Staat voor vos. CR staat voor cream en de n staat in dit geval voor 'no cream'.
  • ee CR/CR = vos + 2 cream = cremello.
  • ee Dd = wildkleur vos
  • ee DD = wildkleur vos

Andere variaties

Er zijn enorm veel mogelijkheden met alle beschikbare genen en verschillen per ras. Om ze allemaal op te noemen zou ondoenlijk zijn. De meest bekende en opmerkelijke kleuren zijn genoemd maar er zijn veel meer genen die invloed kunnen hebben op de vos. Deze genen, ook wel verdunningen en modifiers genoemd, zullen in bijbehorende pagina’s behandeld worden:

Het E^ea allel

Speciaal voor de geïnteresseerden in kleurgenetica: Hierboven staat genoemd dat het extension gen twee allelen kan hebben. Namelijk de e (voor rood) en de E (voor zwart). Dat wordt vaak algemeen zo gezegd, maar is niet helemaal waar. Er is nog een derde allel, aangeduid met 'ea'. Dit allel zorgt ook voor een rode kleur en is op het oog niet te onderscheiden van een gewone vos. De genetica is echter iets anders. Omdat we dit allel in het echt ook altijd een beetje 'vergeten' en het zeldzaam is, zit het ook niet in het spel.

Het is wel interessant om er even bij stil te staan dat dit allel wel eens roet in het eten kan gooien in het echte leven. Er zijn gevallen bekend van paarden die overduidelijk vos waren, maar die genetisch als 'zwart' testten. Dat komt omdat de algemene kleurtest voor vos/zwart eigenlijk alleen test op aanwezigheid van het e allel. Indien er geen e wordt gevonden, wordt het paard automatisch zwart (E) genoemd. Stel dat een paard ea heeft, dan leest de test dat als 'niet e', en wordt er automatisch gezegd dat het paard dan E (zwart) moet zijn. Gelukkig komt dit vrij zelden voor, en zijn sommige laboratoria hier inmiddels alert op. Het is wel een heel interessante kwestie!

Horse Reality

Net als in het echt is het mogelijk om een paard in HR te fokken of te testen op het vosgen. De uitslag is altijd ee, Ee of EE. Dit zegt echter niets over hoe donker of licht het paard is, want soms zijn er meerdere tinten mogelijk. Ook flaxen zit in het spel, maar hier kan je, net als in het echt, niet op testen.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.